CAT-tools en andere vertaalhulpmiddelen: misvattingen over computervertalingen

CAT-tools en andere vertaalhulpmiddelen: misvattingen over computervertalingen

bright eyesAls vertaler ben ik soms huiverig om te praten over de hulpmiddelen die ik gebruik om te vertalen. Waarom? Nou, als ik tegen een klant zeg dat ik een ‘vertaalprogramma‘ heb, denken mensen al vaak “Oh da’s handig, een programma dat het vertalen voor je doet, dan hoef je er ook niet zo veel geld voor te vragen hoor!”

En dat is natuurlijk niet het geval: een vertaalprogramma helpt mij om de consistentie in een tekst te behouden (zodat ik steeds dezelfde terminologie gebruik voor een bepaalde klant, bijvoorbeeld). Het zorgt ervoor dat ik sommige dingen niet steeds maar weer hoef te typen (korte zinnen of woorden die al eerder zijn gebruikt). Maar het vertaalprogramma, in mijn geval SDL Trados Studio 2017, werkt alleen maar bij de gratie Gods van mijn eigen invoer. Ik gebruik sinds 2007 een vertaalprogramma, en alle vertalingen die ik ooit heb gemaakt, zitten in dat vertaalgeheugen. Die heb ik zelf allemaal ingevoerd, dat is dan ook mijn eigen intellectuele bezit. Het is dus niet zo dat ik, omdat ik met een vertaalprogramma werk, zelf niks meer hoef te doen. Ik moet nog steeds zelf alles eerst vertalen. 

Er zijn ook mensen die denken: “Handig, je pakt een tekst, gooit die door Google trust google translateTranslate of DeepL en dan voilá, vertaling klaar.” Uh, nope! Een tijdje geleden schreef ik er al een blogje over “JouwVertaler versus Google Translate” en daaruit bleek dat het zo niet werkt. Google Translate is een mooi hulpmiddel, een ondersteuning als ik eens even niet op een term kan komen. Maar Google Translate heeft ook een gevaarlijke kant: het onthoudt en slaat alles op wat je invoert. Dus als ik gevoelige informatie voor een klant vertaal, dat mag ik dat niet in GT doen, want dan zweeft die gevoelige informatie dus ergens online. Daar staan heel veel mensen die ‘eventjes een tekstje door Google Translate halen’ vaak niet bij stil, en het is toch echt een risico. Veel vertaalbureaus hebben dan ook de eis dat hun vertalers niet met GT mogen werken; niet vanwege het onvermogen van GT om goede vertalingen te leveren, maar vanwege het gebrek aan privacy. 

Een andere nieuwe ontwikkeling in de vertaalwereld is MTPE: Machine Translation Post-Editing, oftewel het nakijken van vertalingen die door een vertaalcomputer zijn geproduceerd. Ook dit is nog verre van perfect. De vertalingen vallen en staan bij een goede brontekst (en dat is vaak al een moeilijk punt). Vertaalbureaus zien dit als dé manier waarop we in de toekomst gaan vertalen, en inderdaad, we zullen er als vertalers niet aan kunnen ontkomen. Maar het blijft een hulpmiddel; het is nog niet zo dat een computer gewoon zonder hele strenge controles een perfecte vertaling kan maken. Misschien over tien of twintig jaar, maar dan zien we wel verder. Voorlopig kan het echt nog niet. En daarom kan ik dus ook nog niet ‘gratis of voor bijna niks’ vertalen. Het blijft vakwerk, dat vertalen!

Hier nog wat leesvoer voor mensen die meer willen lezen over dit onderwerp:|
Blog Els Peleman over GT
Wat kan ik dat GT niet kan door Els Peleman
Why GT is bad for business
Who’s afraid of machine translations door Pieter Beens (Engels)