Vertalen… het gaat langzamer dan je denk!

Vertalen… het gaat langzamer dan je denk!

profielfoto
Anouschka Schutte, eigenaar van Proactive Translations, sinds 1998 fulltime freelance (medisch) vertaler Engels en Spaans

Er is in de afgelopen jaren een trend waar te nemen in de vertaalwereld: de steeds krappere deadline. Deze ontwikkeling wordt enerzijds gevoed door de toenemende vertaalsnelheid van de vertalers (dankzij digitale bronnen is het opzoekwerk veel sneller geworden en kunnen vertalers sneller werken), en anderzijds wordt deze ontwikkeling aangemoedigd door vertaalbureaus die steeds vaker inzetten op ‘snelheid’ als hun onderscheidende factor.

Maar wat is nou als klant een realistische verwachting die je mag hebben van een vertaler of vertaalbureau? Wat is een vertaalsnelheid waarbij de kwaliteit gegarandeerd kan blijven worden?

Dat is afhankelijk van diverse factoren: de ervaring van de vertaler (een ervaren vertaler is vaak sneller omdat hij/zij/die* al bekend is met de terminologie en dus minder hoeft op te zoeken, of meer gegevens al bij de hand heeft. Een tweede factor is het materiaal waarmee de vertaler werkt: als de vertaler heeft geïnvesteerd in vertaalsoftware (CAT-tools, software waarmee het vertalen gemakkelijker wordt (niet te verwarren met machinevertalingen!)), dan kan de vertaler meestal sneller vertalen dan een vertaler die zonder CAT-tool werkt. Daarnaast spelen ook nog andere zaken mee: de snelheid waarmee een vertaler kan typen, het concentratievermogen van de vertaler (hoe lang kan de vertaler doorwerken zonder kwaliteitsverlies) en tot slot: hoeveel woorden de vertaler op een dag bereid is te vertalen.

Als je alles afweegt, kom je op een globale vertaalsnelheid van 300-500 woorden per uur. Dat betekent dat een ervaren vertaler op een dag 2400-4000 kan vertalen.** Dit zijn dan netto woorden: die zijn dan ook nog door de vertaler nagelezen en gecontroleerd, en het eindresultaat is geschikt om door te spelen aan de klant. Persoonlijk vind ik 500 woorden per uur voor een hele werkdag te veel, dan word ik toch wat slordiger op het einde van de dag en dan moet ik in de naleesfase echt heel veel fouten herstellen.

Stel dat je als klant een document hebt van 4000 woorden. Dat zou in principe betekenen dat er één werkdag voor nodig zouden zijn. Toch zou ik als vertaler liever 2 werkdagen vragen, omdat ik graag ‘een nachtje slaap’ op mijn vertalingen. Dat houdt in dat ik de vertaling het liefst nog een keertje nalees als ik er even los van ben geweest. Toch maak ik vaak mee dat klanten zeggen: “sorry, dat duurt me te lang, ik ga wel op zoek naar een ander.” Dat is jammer natuurlijk, maar er is van mijn kant niets aan te doen; ik wil graag goed werk leveren en dat heeft tijd nodig. Ik voel mij het beste bij een leversnelheid van maximaal 3000 woorden per dag.

Dat houdt echter niet in dat als er écht iets met spoed moet worden gedaan, ik dan altijd nee moet zeggen. Ik ben vaak best flexibel als het gaat om echte spoedverzoeken. Maar verzoeken zoals ik vorige week kreeg, om in drie werkdagen 12000 woorden te leveren (waarin ik ook nog werd geacht in het weekend te werken), nee…daar begin ik gewoon niet meer aan. Met als belangrijkste reden dat ik dan de kwaliteit niet kan garanderen. Bij spoedgevallen moet de klant echter wel rekenen op een spoedtoeslag, met name omdat ik dan andere vertalingen moet verschuiven en nee moet verkopen aan andere klanten.

Overigens hanteer ik zelf de stelregel dat ik voor grote projecten nooit meer dan 2500 woorden per dag aan dat project werk. Dit geeft mij tijd en ruimte voor andere klanten die ook hun vertalingen bij mij willen onderbrengen. Als ik namelijk tijdens een groot project voortdurend nee moet verkopen aan andere vaste klanten, loop ik het risico dat ik die klanten verlies.

Voor proeflezen geldt eigenlijk hetzelfde: directe klanten en vertaalbureaus hebben vaak weinig besef van hoe snel (of eigenlijk hoe langzaam) dat gaat. Ten eerste moet bepaald worden wat het proeflezen inhoudt: kijkt de proeflezer alleen naar de taalkundige aspecten (het echte proeflezen) of wordt er ook verwacht dat de proeflezer de terminologie controleert en de inhoudelijke juistheid naloopt (dat wat we revisie noemen)? Globaal wordt er vaak gezegd dat je 1500 woorden per uur kunt proeflezen. Zelf vind ik dat aan de hoge kant; ik voel me fijner bij 1000 woorden per uur. En dat is als de tekst is vertaald door een goede vertaler; als het is vertaald door iemand die geen vertaler is, of geen goede vertaler, dan wordt het vaak een stuk trager. Mensen die hun eigen scriptie in het Engels hebben geschreven en die dan nagekeken willen hebben, moeten rekenen op 500-750 woorden die ik per uur kan nakijken***.

Wat wil ik nu eigenlijk bereiken met dit blogstuk? Ik wil beginnende vertalers graag een realistisch beeld geven van wat er van ze verwacht mag worden als het gaat om vertaal- en proefleessnelheden. Daarnaast wil ik (potentiële) opdrachtgevers laten weten wat zij mogen verwachten van een vertaler die voor hen aan de slag gaat. Vertaalbureaus beloven klanten vaak enorm snelle leveringen… maar pas er als klant voor op dat zoiets niet ten koste gaat van de kwaliteit. 

De voorbeelden en getallen in dit blogstuk zijn gebaseerd op normale gevallen. Elke vertaler kan wel een voorbeeld noemen van een dag waarop hij/zij/die een extreem hoge vertaalsnelheid heeft bereikt (vaak dankzij een vertaalgeheugen), maar het ging mij in dit voorbeeld vooral om de gemiddelde snelheden die normaal op een werkdag bereikt kunnen worden.

* Ik heb besloten om in mijn schrijfsels de vorm ‘die/diens’ toe te voegen voor mensen die zich niet als man of vrouw identificeren. 

** Dit is een gemiddelde; er zijn altijd vertalers die minder snel zijn, of veel sneller. 

*** Vaak is het bijna goedkoper en sowieso slimmer om het gewoon te laten vertalen… dat kost de klant veel minder tijd en mij scheelt het veel ergernissen omdat ik broddelwerk moet opknappen.